على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1356
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فروش : بيع و شرا و داد و ستد . خريد ( xarid ) ص . ع . زن دوشيزه . و مرد نارسيده . و زن نيك شرمگين خاموش باش سست آواز كه هميشه پنهان ماند . ج : خرد ( xorod ) و ( xorrad ) و صوت خريد : آواز نرم باحيا . خريدار ( xarid r ) ا . پ . خريد كننده و مشترى . خريدارگير ( xarid r - gir ) ا . پ . نافقه - ضد كاسده - . و هر چيزى كه آن را رواجى باشد و زود به فروش رسد . خريدارى ( xarid ri ) ا . پ . ابتياع . خريدة ( xaridat ) ص . ع . دانهء مرواريد ناسفته . و زن دوشيزه . و مرد نارسيده . و زن شرمگين سست آواز كه هميشه پنهان ماند . ج : خرائد و خرد ( xorod ) و خرد ( xorrad ) . خريدگى ( xaridagi ) ا . پ . بيع و ابتياع و خريد . خريدن ( xaridan ) ف م . پ . پول دادن در ازاى چيزى و ابتياع كردن - ضد فروختن . و باز خريدن : دوباره خريدن و خريدن همان چيزى را كه فروخته شده بود و يا گم شده بود . خريده ( xaride ) ص . پ . بيع شده و خريده شده . خريده ( xaride ) ا . پ . كنيزك بچه . و دختر نارسيده . و خاتون با شرم و حيا . خرير ( xarir ) ا . ع . آواز آب و باد و عقاب در پريدن . و آواز گلوى خفته و خبه كرده . و جاى پست ميان دو بلندى . ج : اخرة ( axerrat ) . خرير ( xarir ) م . ع . خر عند النوم خريرا ( از باب نصر و ضرب ) : آواز كرد هنگام خواب و كذلك المختنق . و خر الماء : آواز كرد آب و كذلك الريح و العقاب . خريش ( xaric ) ا . پ . خنده ريش . و كسى كه از روى استهزا و تمسخر بر وى خنده كنند . و ريشخند و خندهء از روى استهزا و تمسخر و فسوس . خريش ( xaric ) ا و ص . پ . خراش و برداشتگى پوست از بدن . و خراشنده و چيزى كه مىخراشد . خريش ( xeric ) ا . پ . كدبانو و خاتون خانه . خريش ( xoric ) ا . پ . پادشاه و بزرگ و كدخدا . و كدبانوى خانه . خريشك ( xaricak ) ا . پ . خريطهء چرمين كه نعلبندان در آن ابزار كار نهند . خريشيدن ( xaricidan ) ف م . پ . خراشيدن و محو كردن . و چاك دادن و شكافتن . و گزيدن . و بركندن . و تراشيدن . و چيدن . و گرفتن با دندان . خريص ( xaris ) ا . ع . آب سرد . و آب گرد آمدهء در پهناى خرما بن و جز آن . و آكنده و پر . و حوض فراخ مانندى كه در آن آب ريزد . و كرانهء جوى . و آداك دريا . و خليج دريا . و سنان . خريضة ( xarizat ) ا . ع . دختر نوجوان خوبروى سپيد پوست پر گوشت . ج : خرائض . خريطة ( xaritat ) ا . ع . كيسهاى از پوست و مانند آن كه در آن چيزى كرده دهن آن بند كنند . ج : خرائط . خريطه ( xarite ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كيسه و جوال كوچك و كيسهءاى كه در آن مكتوبات گذارند . و بقچه . و مكتوب . و كيف و كيف نوشتجات . و جلد . و تخمدان . خريطى ( xorrayt ) ا . ع . ستيزهء در گريه و سختى در گريه . و پيهى كه از بيخ گياه لخ برآرند . خريطى ( xaritiyy ) ا . ع . خريطهساز . خريع ( xari ' ) ا . ع . لعج شتر كه آويزان باشد . و شتر مادهء ديوانه . و زن فاجر . و زن كه دو تاه شود از نرمى . خريع ( xari ' ) ص . ع . ضعيف و مدهوش . و شكسته و منكسر . خريع ( xarri ' ) ا . ع . گياه عصفر و قرطم . خريعة ( xari'at ) ا . ع . زن فاجر . و زن كه دو تاه شود از نرمى . خريف ( xarif ) ا . ع . فصل پائيز و آن سه ماه است ميان تابستان و زمستان كه در آن ميوهها چيده مىشوند . و باران پائيز . و باران نخست در اول زمستان . فى الحديث : من صام يوما فى سبيل الله باعده الله من النار اربعين خريفا اى مسافة هذه المدة . و رطب چيده شده . و جوى خرد . و سال . خريفة ( xarifat ) ا . ع . مغاكى كه در آب راههء سيل كه در آن سنگريزه باشد كنند تا آنكه به زمين سخت رسد و آن را از ريگ پر كرده نهال خرما نشانند . و خرما بن رطب چيدنى . خريفى ( xarifi ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - محصول و خرمن پائيزى . و هر گياهى كه در موسم درو روئيده باشد . خريق ( xariq ) ا . ع . زمين پست علفناك . ج : خرق . و باد سرد كه سخت وزد . و باد نرم و سست - از اضداد است - . و باد بازگردندهء وزندهء باستمرار . و باد ديروزنده . و چاه كه سرش شكسته شده باشد از آب . ج : خرائق و خرق . و زهدان نازاينده بسبب دريدن بچه . و آب راههء آبى كه گود نبود و خالى از درخت نباشد . و گشادگى وادى در آنجاى كه منتهى مىشود . خريق ( xerriq ) ا . ع . مرد بسيار با سخاوت و جوانمرد و ظريف در سخاوت و مرد نيكو خوى كريم . خريم ( xarim ) ص . ع . بىباك . خريم ( xorim ) ا . ع . كتلى ميان بدر و